Yoga, pranayama en onze hersenen

We worden allemaal ouder, ook mensen die aan Yoga doen. Maar wat schetste mijn verbazing. Er werd een aantal weken geleden zelfs in het journaal, bij 1 vandaag, aandacht aan besteed.
Wat was er ontdekt? Yoga bestrijdt het ouder worden proces in ons lichaam. Nieuwe wetenschappelijke onderzoeken lijken dit aan te tonen.
Maar het draait vooral om een aspect van Yoga waar ik in het verleden op mijn opleiding, bij Jos Plenckers van de Saswitha Stichting, mee aanraking kwam. De nadisodhana pranayama, de leer van het neus ademen. En met een nog specifieker yoga vorm; de Swara Yoga. Oftewel de wetenschap van de neusademhaling. Het is een oude wetenschap die al voor de Vedische periode bestond. Veel ouder dan huidige nieuwe Yoga in al zijn vormen. Het is een Tantra wetenschap, bekend om zijn visie op energie.
De inmiddels overleden leraar van Jos Plenckers, de Indiër Harish Yohari, introduceerde de Tantrische Swara Yoga in zijn boek Breath, Mind en Consciousness.

Nu zou je misschien gaan denken dat er oude wijn in nieuwe zakken wordt gegoten? Dan moet ik je teleurstellen. De nieuwe onderzoeken tonen iets anders aan dan wat de Swara Yoga beweert.
De nieuwe onderzoekingen tonen aan dat de nadisodhana samen met de oefeningen, mudra’s en meditaties  niet alleen stress bestrijden. Wat zichtbaar is in het aantal verminderde stresshormonen in het bloed.
Daarnaast gaan door de yoga zogenaamde telomeren minder snel slijten. Dit zijn de uiteinden van de chromosomen waar we de biologische leeftijd van ons lichaam aan op kunnen hangen. Het stofje telomerase, wat de telemoren beschermd en doet groeien, was bij Yogi’s aanzienlijk toegenomen. Met andere woorden het verouderen van het lichaam wordt hierdoor tegengegaan. Fijn dat wetenschap nu aantoont yoga goed voor je is ook qua leeftijd en veroudering.
Maar voor Jin Shin Yoga heeft nadisodhana en pranayama een andere betekenis en doel. Deel van die betekenis heeft met Swara Yoga en Ajna Yoga van doen.

Volgens de Swara Yoga vertoont onze ademhaling een ritme van lichaamshelften en hersenhelften. Deze is te controleren door naar onze neusgaten te voelen. Het linker neusgat voert prana naar de rechter hersenhelft en het rechter neusgat voert prana naar linker hersenhelft. Daar waar ze samenkomen zit het toppunt van de Ida en Pingala stromen de Bindu, ook wel het 3e oog genoemd. Dat is ook de plek van het 6e chakra(Ajna).

Ongeveer om de twee uur wisselen de neusgaten elkaar af. Het ene neusgat is dan meer open dan het andere. Volgens de Swara yoga is dan een hersenhelft actiever dan de ander. Deze tijdsduur komt overigens overeen met de Yin Yang energie ritmes van de orgaanklok van de acupunctuur.
Net als vele oude energie leerstelsels koppelde de Swara Yoga hun waarnemingen aan elkaar uitgaande van natuurlijke fenomenen die men kon waarnemen. De maan en zonnestanden en de seizoenen, etc.

Zo werd bewustzijnsontwikkeling in de Tantra Yoga, waar Swara Yoga onder valt, gekoppeld aan de Chakra’s en het energie transport van de Kundalini energie door de IdaPingala  en de Sushumna.
Zo is er het gebied van de Bindu, het 3e oog, daar waar achter ons voorhoofd de voorste hersen lobben zitten. In dat  gebied zit in onze hersenen niet alleen ons visualisatie vermogen, maar is ook het gebied waar we tot “hogere” inzichten komen. De “betere” gedachten in tegenstelling tot onze instinctieve primaire reactiepatronen en gedachten. In onze evolutie van neanderthaler tot mens van nu, zijn onze hersenen gegroeid qua volume. Maar hebben we het voorste deel van onze hersenen het meest ontwikkeld. En ontwikkelen we ons nog verder. Meditatie en visualisatie vindt vooral in de voorste hersenen plaats. Maar je kunt ze ook met elkaar combineren.

Dat is het geval in het boek Ajna Yoga van mijn vriend Nico Ceelie en Freek Dam. Zij gaan niet uit van het Swara Yoga principe, maar vertrekken vanuit de chakra’s energie en hun transformerend vermogen:
“ Deze oefening heeft een gelijkenis met wat in de de Hathayoga nadisodhana pranayama genoemd wordt, maar werkt dieper transformerend door de combinatie van aandacht, visualisatie, stilte en adem.” In hun boek staat de ontwikkeling van het Ajna chakra centraal. Daar waar we één kunnen zijn. Waar onze hersenhelften samenwerken in eenheid. De vrouwelijke en manlijke energie, de Yin en de Yang.

Hoe we de nadisodhana en energie in Jin Shin Yoga gebruiken zal ik uitleggen in een volgend artikel.

Bronnen:
Ajnayoga, de weg naar één zijn –  Freek Dam en Nico Ceelie, pagina 183.
Informatie over Harish Johari vindt u hier. En informatie over de Swara Yoga vindt u hier.
Informatie over telemoren en telemorase vindt u Via Google.